De Schrijvende Hollander

We stellen ons de natuur eens voor als een persoon. Een meneer of mevrouw, dat maakt voor dit verhaaltje niet uit, maar in ieder geval is het een persoon. Zoals altijd met mensen onder elkaar, moeten we op de een of andere manier een harmonische manier vinden om samen te kunnen leven. We zijn natuurlijk niet allemaal hetzelfde, dus onze interesses zijn allemaal verschillend. Heel begrijpelijk dat je dus niet altijd je eigen zin kunt doen. Je moet immers rekening houden met de ander. Dat is op zijn minst een beleefde levenshouding ten opzichte van de ander. Omgekeerd geldt dat voor de ander ook.  We houden rekening met elkaar en geven elkaar de ruimte. Dat is voordelig voor alle partijen. Er is rust, evenwicht en vertrouwen, en daarbij gedijen we allemaal op onze eigen wijze heel goed. Kom ik onlangs meneer Natuur tegen. Die is me toch boos! Als ik vraag waarom ie zo boos is, begint hij aan een klaagzang over wat de mensen hem zoal hebben aangedaan de afgelopen honderden jaren. ‘Ik zal het vuurtje voorlopig eens even flink opstoken!’ Hoor ik hem zeggen. ‘Ik ben het helemaal zat dat de mensen steeds meer van me afpakken. Ik krijg geen frisse lucht meer, kan nauwelijks nog ademhalen. Ik heb geen ruimte om te groeien door de alsmaar uitdijende industriegebieden en daarmee gepaard gaande vervuiling. Jullie kappen al mijn bossen kaal om er vervolgens, heel dom, monocultuur op te planten. De dieren verliezen hun habitat en de biodiversiteit neemt zienderogen af. De hitte neemt toe en dat is al jaren aan de gang, maar die meneer Baudet en al die andere flapdrollen maar roepen. ‘Klimaatopwarming? Het is een hoax, mensen. Het is een fabeltje, het is niet bewezen en metingen zijn ook maar een mening.’ Nou, nu zitten we met peren en die zal ik ook eens flink gaan bakken. Maar je hoort die gasten, nu het echt lastig wordt ineens nergens meer over lullen. Sorry voor mijn taalgebruik, maar ik ben het al zo lang meer dan zat. Maar goed, ik zal dus dat vuurtje voorlopig wel eens flink blijven opstoken. Misschien dat jullie dan eens gaan nadenken over de gevolgen van jullie actie, of liever gezegd, jullie gebrek aan actie. Tjonge, wat reageren jullie traag zeg.
Maar goed, ik snap het wel, geldverdienen en je eigen belangen veilig stellen staat nog altijd voorop bij jullie. Tja, zolang jullie daarin niet resoluut veranderen, ben ik bang dat er weinig van jullie klimaatplannen terecht zal komen. Verslaafd zijn jullie aan meer, meer, meer. Aldus meneer Natuur. ‘Ik begrijp dat u boos bent, meneer, maar wat kunnen we dan nu nog doen? Heeft u enig idee om de boel weer binnen veilige kaders te brengen?’
‘Zeker, wanneer we eens allemaal zouden stoppen met die vermaledijde marktwerking en we teruggaan naar overheidsbemoeienis waar het nutsfuncties betreft! Dus openbaar vervoer, zorg, energievoorziening en vooral, heel erg belangrijk het bankwezen. Leg dat weer eens aan banden want, man, o man, daar zitten me een partij gewetenloze graaiers tussen. Die kennen geen ethiek meer, hebben geen moraal, of, jawel, ze hebben maar één moraal! Meer is goed, meer is grenzeloos, meer is nooit genoeg want aandeelhouders weet u wel? Nee, daar wil ik nog niet eens dood naast worden gevonden. ‘
“Oef, dat is wel erg krasse taal, meneer Natuur!’
‘Inderdaad, nu je het zegt, misschien ga ik ook wel een beetje te ver. Ok, dat laatste neem ik terug.’
‘Maar meneer Natuur, zou dat werkelijk de oplossing zijn?’
‘Zeker, je kunt nooit straffeloos de ruimte van de ander in blijven nemen. Vroeg of laat wordt die ander boos of gaat zich gedragen als een kat in het nauw. En dan weet je het wel. Nou, ik ga weer verder, dank u wel dat u even naar mijn geklaag wilde luisteren. Het lucht in ieder geval een beetje op. Goedendag verder!’
En daar gaat hij, meneer Natuur, verhit als ie momenteel is, verband hij intussen alle schepen achter zicht. Wat is verbrand komt nooit meer terug, moeten zijn gedachten zijn geweest. Ik kan het hem niet kwalijk nemen. Wanneer je door het grote geld zo met de rug tegen de muur wordt gezet als meneer Natuur, zie zelfs ik geen andere uitweg dan de boel eerst maar eens flink te verbanden. Eerder luisteren we toch niet. 

Clusterfuck loopt uit de hand

dat was niet de bedoeling

Ja maar. . .Nee want. . .

Ik zei toch de vorige keer. . . 

Wie heeft hier ook alweer de leiding?

Clusterfuck loopt uit de hand

omdat iedereen zijn plasje er over doet.


Typisch Nederlands om de ontstane rotzooi met één woord uit een 

vreemde taal te benoemen.

Alsof we gewoon niet in staat zijn onze eigen 

verantwoordelijkheid te nemen en de gevolgen samen te dragen.

Noem het gewoon zoals het is één grote puinhoop.

Een zooitje.

Nu de ‘solution’ nog. 

Pardon ‘oplossing!’

Een vrije en open samenleving. Dat is toch verreweg het meest te verkiezen boven alle andere vormen van samenleven. Want een vrije en open samenleving geeft ruimte aan iedereen. Of je nu gelovig of ongelovig bent. Links of rechts. Of je nu bij een minderheidsgroep behoort of bij de LHBTQ+ gemeenschap. Voor iedereen is er namelijk dezelfde ruimte beschikbaar. Tenminste wanneer het goed is. Als we allemaal inclusief kunnen denken. Wanneer we de ander maar de ruimte kunnen laten. Het wordt pas een probleem wanneer je in je denken en overtuigingen in een gesloten systeem terechtkomt. Wanneer je enkel je eigen waarheid voor waar houdt en geen ruimte kunt bieden aan anderen om anders te denken, anders te voelen, anders lief te hebben. Het wordt een probleem wanneer je je gaat storen aan de ander die nu eenmaal anders denkt, voelt, liefheeft dan jij doet.
Ik wil graag kunnen getuigen van mijn geloof of levensovertuiging zonder in angst te moeten leven om te worden omgebracht of gearresteerd. Een ander wil zich vrijelijk kunnen aansluiten bij een politieke partij van eigen keuze of juist bij geen enkele. Of je  wilt de ander de ruimte geven zijn eigen zienswijzen te volgen zolang daarmee de zienswijze van een ander niet zal worden ingeperkt. Enige mate van wellevendheid, noem het beschaving,  ten opzichte van iemand die anders denkt en voelt is een belangrijke basis om tot goed samenleven te komen. Maar om een citaat van Saskia Belleman te gebruiken: “Het vernislaagje van beschaving is wel heel erg dun.” 

Wanneer ik niet langer in het middelpunt van mijn bestaan verkeer, maar De Ander.
Wanneer ik afzie van mijzelf en De Ander uitnemender acht dan ik zelf ben.
Wanneer ik doe aan De Ander wat goed is, komt het goede, als vanzelf, mijn kant op, en zo niet, dan heb ik in elk geval iets goeds gedaan. Dan heb ik daarmee toch enig licht gebracht in deze donkere tijden. Bovendien, wanneer ik iets voor De Ander kan betekenen, wordt mijn leven ook betekenisvol. Feitelijk bestaan we allen bij de gratie van De Ander. Want zeg nou zelf, alleen is maar alleen. Wanneer je zelf het centrum van je eigen wereld bent en alles draait om jou, dan is dat dodelijk vermoeiend op den duur. Alsof je een leegte probeert te vullen. Alsof je water schept met een emmer zonder bodem.  Zodra je de emmer uit het water haalt, is hij al weer leeg. Je hebt een volkomen zinloze handeling verricht zonder resultaat. Ik zie jonge mensen, plaatjes schieten van zichzelf om vervolgens op Instagram te zetten. Plaatjes van mooie plekken waar men dan vertoeft. Aan een zonnig strand, een prachtige baai met azuurblauw water en prachtige vissen. Plaatjes van zichzelf met mooie kleren aan. Een gezicht zo mooi mogelijk in de plooi met een fantastische tandpasta smile. Of stoer in een gehuurde knappe cabriolet, in een gym met gewichten in de weer. Hier en daar wat vrouwonvriendelijke commentaren waarmee direct duidelijk wordt hoe men denkt over de man-vrouw verhouding. Allemaal waterscheppers met emmers zonder bodem.
Zodra je van jezelf durft af te zien en uit het centrum stapt en daar De Ander zet, krijgt jouw bestaan pas werkelijk betekenis, niet eerder. Wij zijn mens onder de mensen en afhankelijk van elkaars welbevinden. Als het goed gaat met De Ander, gaat het goed met ons allemaal. Dus als je wilt dat het goed gaat met jou wees dan om te beginnen ook goed voor De Ander.

Het narratief moet om. Populistisch rechts vertelt al meer dan 20 jaar een verhaal dat weliswaar makkelijk blijft hangen maar volslagen in strijd is met wat er werkelijk aan de hand is. Beeldmateriaal wordt her en der weggeplukt en van hedendaags commentaar voorzien. Met hulp van AI worden boodschappen gecreëerd die pertinente leugens zijn. Het zet mensen op het verkeerde been. Het creëert een narratief dat niet waar is. Feiten worden stelselmatig in twijfel getrokken, men zaagt aan de poten van de rechtspraak, maakt eerlijk politiek handelen verdacht en zingt op die manier iedereen die daarin mee gaat los van de werkelijkheid. De kiezer haakt gedesillusioneerd af.Toegegeven er worden fouten gemaakt, zaken niet opgelost maar dat doet populistisch rechts ook niet echt. Wat dat betreft kunnen we elkaar de hand geven. Evengoed zijn veel sociale wetgevingen er gekomen dank zij linkse of sociaal democratische politieke stellingnames.Daar tegenover staat de meer liberale politiek van de afgelopen decennia waarin steeds meer marktwerking werd geïntroduceerd. Daarvoor hebben rechts liberale partijen allerlei beschermende maatregelen voor het bankwezen opgeheven opdat de banken meer vrijheid van handelen zouden krijgen. Hun nutsfunctie werd opgeheven. Ministeries werden opgeheven en de daarin aanwezige dossierkennis is verdampt en verloren gegaan. Kijk naar wat Engeland is overkomen na hun Brexit en ‘meneer Ravage’ staat doodleuk weer op met een nieuwe partij om de boel nogmaals om de tuin te leiden.
Sinds de jaren tachtig en negentig hebben veel Europese landen, waaronder Nederland, meer marktwerking geïntroduceerd in sectoren die voorheen grotendeels door de overheid werden aangestuurd. Voorstanders wijzen op meer keuze, innovatie en efficiëntie; critici stellen dat sommige vormen van burgerbescherming zijn verzwakt.

Ik denk vooral aan deze onderwerpen.

Zorg, met als gevolg minder regionale beschikbaarheid, meer administratieve lasten, concurrentie tussen zorgaanbieders.
 
Volkshuisvesting/Woningmarkt met als gevolg minder sociale huurwoningen door verkoop en liberalisering van de woningmarkt en de beoogde lagere prijzen als gevolg van concurrentie zijn oog uitgebleven.

Energie met als gevolg minder directe overheidscontrole op tarieven en investeringen. Nu zitten we met een netcongestie waar maar geen oplossing voor lijkt te bestaan. 

Openbaar vervoer met als gevolg minder zekerheid over lijnen in dunbevolkte gebieden. Onduidelijkheid over aanbestedingen en daarmee afgenomen kwaliteit van dienstverlening. Post met als gevolg minder landelijke dekking en minder frequente bezorging. De in het vooruitzicht goede concurrentie en lagere prijzen zijn ook uitgebleven.

Arbeidsmarkt met als gevolg flexwerk, ZZP constructies, afname van baanzekerheid. Daar zijn de werkgevers alleen maar beter van geworden. 

Het is op deze puinhopen van rechts liberaal marktbeleid van de afgelopen decennia dat populistisch rechts nu met een wel heel gemakkelijk verhaal komt zonder oplossingen te bieden.
Het electoraat slikt het als zoete koek. We lopen liever achter rattenvangers aan zoals Wilders, Baudet en Markuszower dan dat we bij ons zelf te rade gaan en de handen weer uit de mouwen steken. Brede maatschappelijke discussies zijn er niet meer. Ontmoeting en werkelijk delen van standpunten komt steeds minder voor. Immers de plekken waar dat kon plaatsvinden zijn inmiddels ook allemaal wegbezuinigd of afgeslankt. Kijk naar omroepland, buurthuizen, vormingscentra.  Door wie hoor ik u vragen?
Nou, wat denk je zelf? 

Het narratief moet dus om en snel ook. 

In hoeverre laten wij ons conditioneren door film, muziek, reclames en andere uitingen in het domein van audio-visuele producties? En kunnen we het eigenlijk wel ontlopen?
Want laten we eerlijk zijn. Gewoon kijken naar een mooie voetbalwedstrijd kan niet meer zonder dat er langs de zijlijnen allerlei reclame-uitingen ons brein in worden gepompt. Tot op de minuut af nauwkeurig,  wordt me rond koffietijd een espressoapparaat getoond. Rond borreltijd maken de chips- en andere zoutjes-varianten zich op, afgewisseld met bierreclames of andere alcoholische drankjes.

Hoe vaak wordt een goede speelfilm op een commerciële zender niet verlengd door drie of soms wel vier reclameblokken? Vaak vlak voor het eindspel of cliffhanger van het verhaal, nog even een stevig reclameblok. De aandacht houdt men vast, want de kijker wil natuurlijk weten hoe het afloopt. Zo kan het vaak voorkomen dat een anderhalf durende film opgerekt wordt tot ruim twee en een half uur kijktijd.

De oeverloze Amerikaanse schietseries waarin binnen no time mensen kapot geschoten worden. De good guys worden soms wel geraakt, maar overleven altijd de meest heikele momenten alsof niets hen kan deren. Intussen raken we,  als kijker, behoorlijk gewend aan het geknal en geschiet. De meeste wapens op aarde zijn al verkrijgbaar in even zovele films waarin ze blijkbaar onmisbaar zijn voor de uitrol van het verhaal. Ondertussen worden de wapens genormaliseerd. Sterker nog, in Amerika is men al zover dat het normaal is dat je een wapen bij je draagt. Het wordt zelfs als een burgerrecht gezien, en hun grondwet voorziet daar min of meer ook in.

Als ik al zou willen vermijden om te worden vergiftigd met zoveel geweldsbeelden, onzinnige reclames, en ongezonde snacks. Een gemiddelde TV-avond maakt het echt onmogelijk. De macht en het geld dat er achter zit, kent een kracht die niet te stuiten lijkt.

Kijk je toch gewoon geen TV meer! Hoor ik al roepen. Ok, kijk ik geen TV meer en verleg ik mijn aandacht naar sociale media of internet bezoek aan sites die ik kan waarderen. Maar daar worden artikelen en verhalen inmiddels al zo verknipt aangeboden en gelardeerd met allerlei advertenties dat je telkens opnieuw moet beginnen met lezen omdat je de draad kwijtraakt van het verhaal. De leeservaring wordt verkracht door de ongewenste reclame-uitingen die soms gewoon ineens opflitsen uit het niets, je tekst die je aan het lezen bent ongevraagd opschuiven om vervolgens een videovenster voor je snoet te toveren waarin weer een of ander nitwit product moet worden aangeprezen. Ook daar zitten grote budgetten achter die zich richten op marketing.

En wij, het kijkvee, klikken ons suf maar haken nooit af. Onze aandacht gevangen door de pulp die wordt aangeboden. Ons gedrag geconditioneerd. Ah, dat nieuwe zoutje, toch eens proberen en proeven hoe het smaakt? Nee, dat nieuwe biertje moet je eens proberen. Wacht nu in de aanbieding. Flikker je oude Weber Barbecue maar bij het grof vuil en koop zo’n Keramische Japanse houtskool grill. Da’s het nieuwste van het nieuwste. Luxer ook en . . . niet onbelangrijk. . . je koopt wel een beleving!

Chat gtp blijft voor mij een vreemde categorie in het bestaan. Enerzijds gaat het moeiteloos mee  in een vraag en antwoorddiscussie over ethische kwesties. Over wat hoort en niet hoort en weet daar zeer zinnige en genuanceerde dingen over aan te geven. Maar wanneer ik vraag of ze een epistel kan schrijven in de schrijfstijl van ‘die en die’ met ‘’zus en zo inhoud schijnen alle ethische bezwaren waar we zojuist van gedachten  over hadden gewisseld ineens niet meer geldig te zijn want ze spuugt na enkele seconden zonder pardon het door mij gevraagde epistel uit.
AI heeft nog een lange weg te gaan. Maar in deze vorm is ze nog gevaarlijk ook.