Klikspaan

AD-22 augustus 2025-Jasmijn (15) en haar frietkraam. © Arjan Broekmans
Gisteren 21 augustus stond er in de NRC een artikel  over verlaging van de kiesgerechtigde leeftijd.
Die zou van 18 jaar naar 16 jaar verlaagd moeten worden. De argumenten waarom precies worden daar maar mondjesmaat gegeven. Argumenten die de discussie hierover telkens in de kiem smoren daarentegen weer wel. Het is duidelijk dat nederland als land komt stil te staan waar het deze dingen betreft. Enerzijds dus die verlaging van de kiesgerechtigde leeftijd want de jongeren hebben wel degelijk ideeën over welke kant het op moet met hun land anderzijds zie ik dan ook weer een heel ander bericht in een andere krant. In het AD viel mijn oog op een kort bericht over Jasmijn, vijftien jaar, en harde werkster in haar eigen rijdende frietkraam. Kennelijk zijn we dus van mening dat je wel op een vergelijkbare leeftijd (wat scheelt het) je stem zou moeten kunnen uitbrengen maar wanneer je, zoals Jasmijn, keihard werkt in je eigen opgezette bedrijfje grijpt de inspectie resoluut in. De reden was niet het werk zelf maar het hete vet dat gevaarlijk kan zijn evenals de omgang met mogelijk agressieve klanten. Dus Jasmijn mag ook niet meer bij de kassa staan. Wel mag ze de afwas doen en bestellingen opnemen. Kortom we mogen in nederland straks met een gerust hart als zestienjarigen naar de stembus want we zijn immers niet langer meer beïnvloedbaar op die leeftijd, toch? Maar heet frituurvet is een stap te ver en daarvoor willen we onze jongeren uiteraard beschermen.
Saillant detail is dat een en ander pas na een (anonieme?)melding (klikspaan) bij de inspectie bekend werd.
Ik wens Jasmijn het geduld toe om tot haar zestiende pas op de plaats te maken want op die leeftijd mag ze alle werkzaamheden weer probleemloos verrichten.

Inclusief stemmen?

Laten we zaken nu eens eindelijk echt gaan oplossen. De verkiezingen komen er aan en wij Nederlanders snakken naar afdoende oplossingen.
Laten we niet oeverloos vertragen maar nu eindelijk eens de koe bij de horens pakken.
Man en paard noemen, en ja, hoge bomen vangen dan heel veel wind. Want er moeten pijnlijke besluiten genomen worden. Wees dan maar even het zwarte schaap maar los zaken op. Daar ligt de eerste winst.
Het beest bij de naam noemen. Want ook in Nederland vliegen de gebraden duiven niemand in de mond. We moeten er met elkaar de schouders onder zetten.

Wat hebben we daar voor nodig!

In elk geval politici die, met liefde voor heel Nederland, hun tijd en energie willen geven om ons land te dienen.
Dienstbaarheid aan het land dus in plaats van politiek als opstapje naar een mooie maatschappelijke carrière.
Mensen met kennis van zaken over de belangrijke onderwerpen die een oplossing verlangen.
Betrouwbaarheid en integriteit. Inclusieve denkers die een visie creëren waarmee Nederland en al haar inwoners verder kunnen. Waardoor iedereen, ijverig als mieren, mee wil doen en zijn of haar eigen plek durft innemen en de handen uit de mouwen wil steken.
Perspectief bieders die in staat zijn vooruit te denken en daarmee verder dan de eerste vier jaren van een regeerperiode durven kijken.
Dat de paarden die de haver verdienen ze vervolgens niet krijgen is bij iedereen wel bekend. We gaan hier geen namen noemen, jij bakken en uitsluiten nee, we gaan bij onszelf te rade, denken eens goed na over onszelf, onze eigen rol, onze eigen bijdrage aan onze samenleving.
Zijn wij dan beter dan welk ander mens ook? Kleuren wij nooit buiten de lijntjes? Zijn wij niet net zo feilbaar als de ander?
IK zoek naar een partij die zaken wil oplossen. Die werk maakt van het oplossen van de CO2 problematiek, Boeren perspectief geeft binnen wettelijke kaders en ze niet langer als speelbal van een Agrarische markt en bijbehorende bankensector maar laat bungelen
Ik zoek naar een partij die werk maakt van woningbouw en daarin weer doelbewust regulerend durft optreden. Ik zoek naar een partij die inclusief denkt en voor alle inwoners in Nederland leidend en richtinggevend wil zijn met inachtneming van ieders eigenheid. Die partij is niet te vinden op de flanken van ons politieke speelveld. Die flanken zijn intussen aardig uitgespeeld, zoveel moet wel duidelijk zijn geworden. Ergens in het midden ligt de weg omhoog voor ons allemaal. Dat de vis duur betaald zal worden is overduidelijk en als we ons daar vooraf op instellen is dat alleen maar verstandig. Dat vereist moed, visie, daadkracht en liefde voor het land.
Dat vereist inclusief denken opdat ieders eigenheid gewaarborgd blijft en we zo ver vanuit de eigen culturele achtergrond mede vorm willen geven aan een Nederland waar het goed toeven is.
Dus beste kiezer, denk eerlijk en vooral zelf na hoe jouw Nederland er uit zal moeten gaan zien, bepaal je keuze en breng straks in volle overtuiging je stem uit!

UTOPIE?

“Niemand heeft gelijk
Niemand heeft vrede
Zal er ooit geen oorlog zijn
Tussen Oost en West
Of alleen maar tussen
Jou en mij”
uit: Niemand heeft gelijk -Frank Boeijen.1987.

In dat jaar Bracht Frank het album Welkom in Utopia uit.
Twee jaar voor het vallen van de Berlijnse Muur.
We zijn nu bijna veertig jaar verder en de bovenstaande tekst heeft alleen maar in zeggingskracht toegenomen.

In het huidige politieke klimaat geeft niemand nog de ander gelijk. Enkel overtuigd van het eigen gelijk blijven we onszelf verder naar beneden werken in het drijfzand van het huidige populisme. Links, rechts, midden, we hebben geen antwoord op de openstaande problemen. We leveren niet aan onze kiezers. We laten ons gijzelen door politieke stellingnames die zorgen voor vertraging. We laten ons ophouden door lobbyisten die telkens met andere verzoeken komen. Vaak ook gewoon strijdig met beoogde politieke denkrichtingen. De markt dicteert inmiddels ons politieke denken en handelen. Geen wonder dat de gekozen volksvertegenwoordigers niet kunnen leveren.
Kiezers lopen weg, haken af of raken onverschillig.
Populisten morrelen aan onze democratische instituten door ze verdacht te maken. Liften ondertussen wel mee op het democratisch stelsel om de macht legitiem te verkrijgen om vervolgens diezelfde democratische instituten te ontmantelen. In plaats van principieel je keuze te maken zijn velen in het electoraat wars van principes en varen ze enkel op het kompas dat een eigen richting wijst.
Frank zong het in 1987 dus al:”Niemand heeft gelijk!”
Als we nu eens beginnen met dat te erkennen om vanuit dat vertrekpunt straks te bepalen op welke partij we onze stem uitbrengen. Maar laat een ding duidelijk worden uit onze ervaringen met het zojuist afgetreden kabinet. Oplossingen hoeven we van de PVV echt niet te verwachten. Hoe hard men daar ook van de daken roept, hoe blond men het haar ook verft, hoe vaak men AI ook inzet om insinuerende plaatjes te generen. Want als niemand gelijk heeft heb ik geen gelijk, heb jij geen gelijk en ligt een compromis enkel constructief in het midden. Misschien dat na de verkiezingen van 29 oktober dat constructieve midden een robuuste overwinning heeft behaald en er dan eindelijk weer spijkers met koppen geslagen kunnen worden in plaats van dat overlopen spijkers op laag water zoeken van de afgelopen regeringsperiode!



Geert is god niet.

Dienstbaar zijn aan de samenleving. Je ergens positief voor inzetten. Namelijk ons gezamenlijk belang.
Je zo opstellen dat we er allemaal beter van kunnen worden, dat we er allemaal baat bij kunnen hebben. Die grondhouding is vandaag de dag ver te zoeken. We zijn weggedreven van de solidariteit en hebben de focus meestal op onszelf gericht. Het ‘ik’ staat centraal.
Het was de dichter Willem Kloos die, in 1894, de dichtregels schreef ‘Ik ben een god in het diepst van mijn gedachten.’ Toen werd het als godslasterlijk gezien. Vandaag de dag leven we die waarheid ten volle uit en kijk wat het ons brengt. Een samenleving waarin we niet meer met elkaar samen kunnen leven. Een maatschappij van uitsluiting verdachtmaking, cancelen, en, ja ik zeg het toch ronduit, rascistische en fascistoïde opmerkingen. Het neemt vooral toe onder leiding van onze grote roerganger van het zogenaamde vrije woord Geert Wilders. Zijn, nu al meer dan twintig jaar durende, niet aflatende haatcampagnes werpen steeds breder hun vrucht af in een in zichzelf gekeerde maatschappij. Let wel, Geert Wilders gaat nooit in gesprek, geeft nooit een interview en loopt vaak weg na het afgeven van een of twee korte statements die feitelijk herhalingen zijn. Kijk je naar Geert en luister je naar zijn uitlatingen dan is feitelijk één keer voldoende de rest is herhaling. De toon en kleur kan gradueel verschillen maar altijd is het kwetsend voor een groep. Je kunt op hem stemmen omdat je denkt en hoopt dat hij voor de oplossingen zorgt. Dat is ieders goed recht. Je kunt zijn sociale media activiteiten volgen in de hoop dat daar de oplossingen liggen voor nederland. Maar intussen wordt je geconditioneerd, worden zijn denkbeelden langzaam maar zeker overheersend. Heel zorgvuldig en met grote mate van consequentie wordt een vijandbeeld opgetrokken. Een omgekeerd sprookje met een slechte afloop wordt ons voorgehouden. En als dat maar lang genoeg duurt gaat de Nederlandse bevolking er vanzelf in geloven. Het is niet zo dat Wilders zegt waar het op staat. Het is niet zo dat Wilders benoemt wat het probleem is in Nederland. Het is niet zo dat hij zaken voor ons oplost. Het is andersom. Juist door de herhaling op sociale media raakt ons denken over de politieke problemen waar ons land voor staat vergiftigd met zijn denkbeelden van uitsluiting, belachelijk maken, denigreren, verdacht maken, afwijzen van alles wat anders is. Tel daarbij op dat Geert zich al jaren niet meer vrij kan bewegen in onze samenleving en bij elke scheet die hij laat beveiligd moet worden. Vervreemd als hij wel moet zijn van die samenleving die hij veilig vanuit zijn ivoren kantoren digitaal bestookt. Jij en ik staan in onze samenleving. Jij en ik ervaren elke dag hoe het werkelijk is om over straat te gaan, je boodschappen te doen, je werk te doen, je loon te ontvangen. Geert komt nooit buiten en dat is triest genoeg. Hoe dat komt weten we allemaal. We leven in een seculiere maatschappij waarin een ieder mag zijn wie of wat ie wil zijn. Gelooft wat een ieder wil geloven. Enkel in die vrijheid voor iedereen en met inachtneming van de seculiere spelregels is er plaats voor iedereen. Wat doet Geert nu al jaren? Morrelen aan de spelregels waarop onze samenleving nu juist gebouwd is. Alsof Geert Wilders het als enige weldenkende Nederlander bij het juiste eind heeft. Ik kan niet op hem stemmen juist omdat hij nooit daadwerkelijk in gesprek gaat. We moeten het in nederland weer grondig met elkaar oneens kunnen zijn en toch samen door een deur verder kunnen. Met de opvattingen van Geert Wilders komen we daarin nooit verder, sterker nog het zal leiden tot afbraak van onze zo zorgvuldig vormgegeven democratische en seculiere maatschappij.
Volgens mij is Geert Wilders de vleesgeworden dichtregel van Willem Kloos geworden. Het is tijd voor een tegengeluid.

AARDS REQUIEM

Een requiem voor de aarde schrijven. Zou dat nog wel zinvol zijn?
Wanneer ik daar over nadenk overvalt me een zekere weemoed, een teleurgesteld zijn in de mensheid. Een zeker gevoel van schaamte ook. Want wat zijn we toch nietsontziend bezig met het leeghalen van de aarde. Wat zijn we rücksichtlos bezig de atmosfeer te vervuilen met onze afvalstoffen. We staan inmiddels zelf stijf van de pfas in ons lichaam. En dan de gedachte een requiem te schrijven. Wie moet dat dan in hemelsnaam ooit nog gaan uitvoeren als wij er niet meer zijn? Want dat de mens op deze manier zijn eigen totale ondergang tegemoet gaat staat voor mij als en paal boven water. Onze hele houding is immers die van:’Zwemmen in ons geld en na ons de zondvloed.’

X factor van Geert? Een reactie.

Een echt vrije vogel.
In januari vorig jaar betuigde Wilders nog openlijk de liefde aan X: 
„Stop criticizing X.
X is freedom.
X is interaction.
X is debate.
X is fun.”
Uit:NRC 18 juni 2025-Wouter van Loon en Bas Haan-De X factor van Geert.

‘Stop criticizing X.’

Ok Geert, ik stop met kritiek te hebben op X. Weet je wat? Ik stop er gewoon helemaal mee. Met al mijn sociale media accounts overigens.
Dat zou jij ook eens moeten doen en vervolgens weer in debat gaan met echte mensen om je heen. Je volgers of gelijkgestemden om je heen verzamelen ergens in een mooie zaal en dan echt, ik herhaal, echt in debat gaan. Standpunten en ideeën uitwisselen, van elkaar leren en waar mogelijk je eigen doelstellingen succesvol bijstellen.

‘X is freedom.’

Dus dat is jouw beleving van vrijheid? Je ding doen op X? Kijk eens wat voor vrijheid het jouw heeft gebracht. Je kunt nergens meer over straat. Je bent je leven niet zeker en dat is natuurlijk erg genoeg. Maar hé, je hebt ook zelf het beschaafd uitwisselen van ideeën versmalt tot een vorm van jij bakkerij waar niemand op zat te wachten. Zeker politiek Den Haag niet. Weet dat sociale media onze innerlijke trol naar boven haalt en hoe langer je je daar mee bezig houdt hoe meer je vervreemd raakt van jezelf en de samenleving waarvan we deel uitmaken. Hoe zuurder je wereldbeeld wordt. Echt, Geert, sociale media haalt het slechte in ons mensen naar boven. En jij bent daar zelf het levende bewijs van.
Dus X is freedom? Ik betwijfel die uitspraak ten zeerste. Ga eens in gesprek, Geert, met echte mensen.



‘X is interaction.’

Werkelijk, Geert? Interactie? Met een schermpje op een telefoon of tablet? Laten we voor het gemak even een analyse loslaten op dit begrip Interactie. Wat is het eigenlijk?

De definitie van het woord ‘interactie’ is:
Wederzijdse werking of beïnvloeding tussen twee of meer personen, groepen, systemen of elementen.
Met andere woorden: interactie ontstaat wanneer er sprake is van een actie of reactie tussen partijen — het is dus geen eenzijdig proces, maar een uitwisseling.

Kenmerkende aspecten van ‘interactie’:
Wederkerigheid:
Er is altijd sprake van een terugkoppeling; de ene partij reageert op de ander en omgekeerd.
Beïnvloeding:
De partijen beïnvloeden elkaars gedrag, denken of toestand.
Tijdsdynamiek:
Interactie vindt vaak plaats over tijd, waarbij de ene actie een volgende reactie oproept.
Contextafhankelijk:
Interactie hangt sterk af van de context (bijvoorbeeld sociaal, technisch, biologisch).
Vormvrij:
Interactie kan verbaal of non-verbaal zijn, fysiek of digitaal, direct of indirect.
Voorbeelden:
In een gesprek is er interactie doordat mensen op elkaar reageren met woorden, gebaren of gezichtsuitdrukkingen.
In de natuur kan er interactie zijn tussen soorten, zoals bij symbiose of concurrentie.
In de technologie is er interactie tussen mens en computer via een gebruikersinterface.
Bron: chat-gtp. (ja ik maak mijn bronnen altijd bekend.)


Tot zover de definitie. Waar het mij om gaat is het belangrijkste woord in deze uitleg. Namelijk het begrip ‘Wederzijdsheid’.
Dat is een begrip waar jij je niet zo heel sterk op hebt geprofileerd. Sterker nog die wederzijdsheid is ver te zoeken in je communicatie met je opponenten. Want, handig van X, als een opstelling je niet bevalt blokkeer je het account gewoon. Kritische bevraging vanuit de journalistiek ontloop je stelselmatig door principieel niet in te gaan op verzoeken om in talkshows op TV te verschijnen. Dus geen wederzijdse gedachtenwisseling met andersdenkenden. Dus niet de mensen thuis kennis laten nemen van wat je bezighoudt, waar je je zorgen over maakt. Wat je drijfveren zijn, je normen, je kernwaarden. Van wederzijdsheid is dus geen sprake en dat is toch een cruciaal element van interactie.

‘X is debate.'
Kom nou Geert! Debat! De vloer nemen, zul je bedoelen. Dat is wat je doet achter het spreekgestoelte. Vaak doelbewust schofferend taalgebruik in de vorm van oneliners en statements die vooral bedoeld zijn om bij de kiezers te blijven hangen. Wil je Nederland nou echt vooruit helpen of wil je enkel af van Islam, Moslims, Immigranten, gelukszoekers, vluchtelingen, tuig? Of ben je enkel op zoek naar het verkrijgen van de macht? In een democratie zijn regels en afspraken en die zijn er niet voor niets. Die borgen in wettelijke kaders wat goed en nastrevenswaardig is. Ze voorkomen elke vorm van willekeur. Wetgeving dient daarom zorgvuldig te worden afgewogen en vooraf te worden doordacht om te voorkomen dat burgers slachtoffer worden van verkeerde wetgeving.
Daartoe dient debat. Om die zorgvuldigheid te blijven betrachten in het proces van het regeren en controleren van de politieke macht in ons land.
In elk geval , en ik heb je goed gevolgd de afgelopen jaren, is mede door jouw toedoen het debat qua toon en welsprekendheid uitgehold tot het gelijk van een haagse koffietent. Daar lost men alle wereldproblemen ook via een bakkie pleur op!

Ergens heb ik met je te doen, Geert. Je onvrijwillige gevangenschap en constant moeten leven onder dreiging lijkt me een behoorlijk vervreemdende ervaring. Dat doet iets met je, dat kan gewoon niet anders. Dat je daardoor voor een deel veroordeeld bent tot het gebruik van X als enige middel om met de wereld in contact te treden is natuurlijk al erg genoeg. Dat X als middel zelf als digitale gebruikersinterface ook nog eens een extra laag in de communicatie wegneemt is niet alleen jammer maar het verergert de verarming juist. Je mist nu eenmaal elk voordeel van warme overdracht, minieme nuances in de blik of oogopslag van de ander. Je mist de lichaamstaal, de non verbale boodschap welke juist zo nodig is om met bezieling en bewogenheid te strijden voor je uitgangspunten. Gaandeweg verlies je je natuurlijke zachtheid, je vermogen om te nuanceren en met een beetje goede wil de boel draaiende te houden. Te zorgen dat zaken wat gesmeerder lopen.

Tenslotte je laatste statement.
‘X is fun.’
Vergeet het maar, Geert. Er is geen zak aan op X. Weet je wat fun is? Een avondje in theater en samen met anderen in alle rust genieten van een mooi toneelstuk, muziek-, dans- of cabaretvoorstelling. Wanneer ben jij voor het laatst naar theater geweest? O, nee, jouw vrijheid en jouw fun vindt je op X.
Ik zou niet voor elke ‘trol’ of ‘bot’ een euro neertellen die actief zijn op dat medium. Of het nou zuur links of zuur rechts is. Waar of niet waar. Ook al zo’n relatief begrip geworden. Nee, Geert, voor mij is X dus niet fun. Dus stopte ik daar mee en man wat geeft dat een rust zeg!


Mijn hart huilt om GAZA!

Mijn hart huilt om Gaza.
Mijn hart huilt om 7 oktober.
huilt om de waanzin
huilt om de doden aan beide zijden.

Mijn hart huilt om beide volken.
huilt om alle verliezers.
Mijn hart huilt om de leiders die willens en wetens door blijven vechten.
Van geen wijken willen weten.
Die koste wat kost hun belang blijven dienen.

Mijn hart schaamt zich voor de onmacht van ons in het Westen.
Schaamt zich voor deze regering en dit kabinet
Dat geen rode lijn durft te trekken maar enkel een schamele streep in het zand.
Waarop de waan van de dag altijd vrij spel heeft.
Mijn hart hoopt op verzoening en vrede
Mijn hart hoopt op inzicht mijn hart hoopt op rede.